2 listopada 2026 roku przypada 100. rocznica urodzin Profesora Jana Raczkowskiego (1926–2000), wybitnego uczonego, cenionego nauczyciela akademickiego i wieloletniego pracownika poznańskiego ośrodka naukowego technologii drewna. Profesor należał do grona osób, które swoją działalnością naukową, dydaktyczną i organizacyjną w istotny sposób przyczyniły się do rozwoju akademickiego kształcenia w zakresie technologii drewna w Poznaniu.
Profesor Jan Raczkowski urodził się 2 listopada 1926 roku w niewielkiej miejscowości Masiewo-Narewka, położonej na terenie Puszczy Białowieskiej. Zainteresowanie drewnem i przyrodą towarzyszyło Mu od najmłodszych lat i z czasem stało się podstawą Jego drogi zawodowej oraz naukowej. W 1947 roku podjął studia na Wydziale Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego, które ukończył w 1951 roku specjalizacją z mechanicznej technologii drewna. W 1952 roku rozpoczął pracę naukową w Katedrze Mechanicznej Technologii Drewna Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu. Już od początku swojej kariery związał się z poznańskim środowiskiem akademickim, w którym przez kolejne dziesięciolecia rozwijał zainteresowania badawcze, kształcił studentów i współtworzył struktury organizacyjne nauki o drewnie. W 1957 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych, a w 1965 roku stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy poświęconej niejednorodności cyklicznej drewna gatunków iglastych. W 1974 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1981 roku profesora zwyczajnego.
Naukowiec oddany poznawaniu drewna
Głównym obszarem zainteresowań naukowych Profesora Jana Raczkowskiego była nauka o drewnie, obejmująca zagadnienia jego genezy, struktury i właściwości jako naturalnego surowca oraz materiału konstrukcyjnego. Dorobek naukowy Profesora był imponujący. Opublikował blisko 200 prac, w tym około 40 w czasopismach uwzględnianych w Current Contents. Był autorem 34 prac naukowo-badawczych przygotowanych w formie maszynopisów, kilkunastu recenzji grantów, 15 recenzji prac doktorskich oraz ośmiu recenzji dorobku naukowego w postępowaniach o nadanie tytułu naukowego. Jego aktywność badawcza wykraczała poza granice kraju. Współpracował z ośrodkami naukowymi między innymi w Australii, Niemczech, Francji, Rosji, Czechach i Słowacji. W 1989 roku został wybrany na członka International Academy of Wood Science, co stanowiło wyraz międzynarodowego uznania dla Jego osiągnięć naukowych.
Mistrz i wychowawca kolejnych pokoleń
Profesor Jan Raczkowski był nie tylko wybitnym badaczem, lecz także zaangażowanym nauczycielem akademickim. Przez wiele lat prowadził działalność dydaktyczną, przekazując studentom wiedzę o budowie, właściwościach i zastosowaniach drewna. Pod Jego kierunkiem powstało 140 prac magisterskich, z których część została wyróżniona prestiżowymi nagrodami. Był również promotorem siedmiu zakończonych przewodów doktorskich. Szczególnym świadectwem Jego zaangażowania w rozwój naukowy studentów jest współautorstwo 35 prac naukowych opublikowanych wspólnie z nimi. Profesor cieszył się dużym szacunkiem studentów i współpracowników. Wyróżniały Go ogromna wiedza, pracowitość, życzliwość i gotowość do dzielenia się doświadczeniem. Był wymagającym nauczycielem, a zarazem człowiekiem otwartym na innych, chętnie służącym pomocą i radą.
W służbie Uczelni i środowiska naukowego
W trakcie swojej wieloletniej pracy akademickiej Profesor Jan Raczkowski pełnił liczne funkcje organizacyjne. Przeszedł wszystkie szczeble kariery akademickiej – od asystenta po kierownika jednostki naukowej. W 1981 roku został kierownikiem Katedry Nauki o Drewnie. Jego autorytet i doświadczenie znajdowały uznanie również poza macierzystą jednostką. Od 1981 roku pełnił funkcję dziekana Wydziału Technologii Drewna Akademii Rolniczej w Poznaniu, a społeczność akademicka Uczelni wybrała Go także na członka Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Był członkiem Komitetu Technologii Drewna Polskiej Akademii Nauk, Komisji Leśnictwa i Drzewnictwa Poznańskiego Oddziału PAN, Wydziału Nauk Technicznych Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz Polskiego Towarzystwa Leśnego. Uczestniczył także w pracach Rady Programowej czasopisma „Folia Forestalia Polonica”, Seria B – Drzewnictwo. Za wybitne zasługi w działalności naukowej i dydaktycznej został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.
Człowiek zafascynowany przyrodą
Wspominając Profesora Jana Raczkowskiego, nie sposób pominąć Jego osobowości i szczególnej więzi z przyrodą. Był wielkim znawcą i miłośnikiem natury. Szczególną fascynacją darzył stare drzewa, których piękno, historia i wyjątkowość niezmiennie budziły Jego zainteresowanie. Ta wrażliwość na przyrodę doskonale współgrała z Jego działalnością naukową. Drewno nie było dla Niego jedynie materiałem podlegającym badaniom, ale również niezwykłym wytworem natury, którego poznawaniu poświęcił całe życie zawodowe. Profesor był człowiekiem pogodnym, otwartym i życzliwym. Chętnie dzielił się wiedzą i doświadczeniem, a do powierzonych Mu obowiązków podchodził z wielką odpowiedzialnością. Łączył dociekliwość naukową z szacunkiem dla drugiego człowieka, pozostawiając po sobie nie tylko bogaty dorobek badawczy, lecz także trwałe wspomnienie wśród współpracowników i wychowanków.
Pamięć, która pozostaje
Profesor Jan Raczkowski zmarł 29 lutego 2000 roku, pozostawiając po sobie znaczący dorobek naukowy, liczne grono wychowanków oraz ważne miejsce w historii poznańskiej technologii drewna. W setną rocznicę Jego urodzin wspominamy Profesora jako uczonego, który z pasją i konsekwencją rozwijał naukę o drewnie, a jednocześnie współtworzył akademicką wspólnotę opartą na wiedzy, odpowiedzialności i wzajemnym szacunku. Jego działalność stanowi ważną część dziedzictwa naukowego i dydaktycznego dzisiejszego Wydziału Leśnego i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Setna rocznica urodzin Profesora Jana Raczkowskiego jest okazją do przypomnienia Jego osiągnięć oraz wyrażenia wdzięczności za wkład w rozwój naszej Uczelni i kolejnych pokoleń specjalistów technologii drewna.
________________________________________
Tekst opracowany przez prof. UPP dr. hab. Edwarda Roszyka, kierownika Katedry Nauki o Drewnie i Techniki Cieplnej WLTD UPP, na podstawie publikacji prof. Waldemara Molińskiego pt. „Prof. dr hab. Jan Raczkowski (1926–2000)”, zamieszczonej w monografii „Wydział Technologii Drewna. Dzieje akademickich studiów w Poznaniu 1954–2014”, pod redakcją dr. inż. Wojciecha Kokocińskiego (Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Poznań 2014, s. 273–275).
 |