Słoweńska szkoła leśnictwa uwzględnia 3 podstawowe zasady gospodarowania lasami: trwałość lasów, ich wielofunkcyjność oraz hodowlą lasu bliską naturze. Wskazuje to na fakt, że gospodarka leśna Słowenii polega w zasadniczej mierze na naśladowaniu naturalnych procesów przyrodniczych w realizacji swoich celów, tj. dostarczania społeczeństwu możliwie wielu usług i dóbr płynących z lasu z zachowaniem trwałości ekosystemów leśnych. Początki planowej gospodarki leśnej w Słowenii sięgają XV wieku, kiedy to opublikowano pierwszy dekret dotyczący gospodarowania lasami (The Ortenburg Forest Order). W XVIII w. stworzono pierwszy plan urządzenia lasu (dla lasów Trnova), w którym zawarte były zasady trwałości gospodarki lasami. W końcu XIX stulecia leśnicy Hufnagel oraz Schollmayer, opracowali koncepcje trwałego gospodarowania lasami dla regionów Kocevje i Postojna. Schollmayer był leśnikiem zarządzającym majątkiem znanej niemieckiej rodziny Schonburg-Waldenburg, która w 1853 r. zakupiła lasy i ziemie w masywie Śneżnika. By zwiększyć dochód z tych lasów Schollmayer zainicjował przerębowy (selekcyjny) sposób ich zagospodarowania, by zapewnić trwałość tych wartościowych przyrodniczo lasów. Opracował także unikalny wówczas system kontroli zapasu, który był zbiorem wskazówek i rekomendacji dla gospodarowania lasami w regionie Postojna, które po dziś dzień są uwzględniane w praktyce leśnej w Słowenii. Dzisiejsze lasy w regionie Postojna różnią się jednak w pewnym stopniu od lasów za czasów Schollmayera pod względem struktury naturalnych siedlisk. W dużej mierze wynika to z naturalnych procesów sukcesyjnych na terenach porolnych.
Pod względem struktury gatunkowej (wg. zasobności) w lasach Gór Dynarskich regionu Postoja dominuje buk (34,9%) wyprzedzając o „blaszkę” (liściową) jodłę (32,4%). Trzecie miejsce na „pudle” zajmuje świerk (18,6%), następnie sosna czarna (2,1%). Gatunki liściaste o wysokiej wartości ekonomicznej (np. dęby, jawor, czereśnia) to 7%. Natomiast nasza ukochana sosna pospolita stanowi…1%.
Całkowita zasobność lasów regionu wynosi 16,2 mln m3, lub też inaczej – 220 m3/ha. W lasach iglastych znajdujących się w rękach państwa zasobny drzewne stanowią ok. 5 mln m3 (140 m3/ha), zaś w lasach prywatnych zasoby drzewne określa się obecnie na ok. 3,9 mln m3 (104 m3/ha). W przypadku lasów liściastych wartości te przedstawiają się następująco: lasy państwowe – 3,7 mln m3 (104 m3/ha), lasy prywatne – 3,5 mln m3 (93 m3/ha). Przyrost miąższości w lasach prywatnych i państwowych nie jest aż tak zróżnicowany. W lasach iglastych będących w rękach państwa, przyrost określono na 96,9 tys. m3 (2,7 m3/ha) a w lasach liściastych – 95,4 tys. m3 (2,7 m3/ha). W przypadku lasów prywatnych wartości przyrostu są odpowiednio: 94,7 tys. m3 (2,5 m3/ha) i 109,8 tys. m3 (2,9 m3/ha). Łącznie dla wszystkich tych kategorii przyrost lasów w regionie Postojna szacuje się na 396,8 tys. m3 co odpowiada z grubsza 5,4 m3/ha.
Wypielęgnowaliśmy…to teraz tniemy…Pozyskanie drewna w regionie sięga 220,8 tys. m3 rocznie (3,0 m3/ha). Odpowiada to pozyskaniu 1,4% zasobów drzewnych regionu. W lasach państwowych pozyskuje się 118,2 tys. m3 (3,3 m3/ha) a w prywatnych – 102,6 tys. m3 (2,7 m3/ha). Na „iglaki” przypada 144,2 tys. m3 (2 m3/ha), a na „blaszkowate” – 76,6 tys. m3 (1 m3/ha). Tych pierwszych więcej pozyskuje się w lasach państwowych (83,2 tys. m3, 2,3 m3/ha), natomiast drugich więcej pozyskuje się…u prywaciarzy – 41,6 tys. m3 i 1,1 m3/ha).
Aaaaa…jeszcze jedno. By móc prowadzić zabiegi gospodarcze musi być przecież odpowiednia infrastruktura drogowa. Dróg leśnych (i to całkiem dobrych) jest w lasach państwowych 155,8 km (15,2 m/ha) a w lasach prywatnych…656,8 km (17,3 m/ha). Daje to 1201,6 km dróg…dostępnych dla wszystkich: rowerzystów, chodzących bez nart (nordikowców) i z nartami, a także jeżdżących pojazdami mechanicznymi o napędzie mniej ekologicznym niż rower.
Takie to sobie są, drodzy czytelnicy, te lasy wokół jaskini Postojna. Jak długo takimi będą? Problemy związane z zaburzeniami (wiatry, okiść, szadź) są w Słowenii jak najbardziej obecne (patrz foto), jednakże leśnicy aktywnie próbują znaleźć właściwy sposób ich zagospodarowania, zapewnić ich wielofunkcyjność w niepewnej przyszłości. Warto jest je zobaczyć…poza jaskinią, rzecz jasna.
Janusz Szmyt
 |