W warunkach postępujących zmian klimatycznych i rosnącego ryzyka wystąpienia długotrwałych susz, wybór właściwych metod odnowienia lasu ma zasadnicze znaczenie dla długoterminowej odporności drzewostanów dębowych. Badanie przeprowadzone przez zespół polskich i hiszpańskich naukowców analizuje wpływ trzech różnych technik produkcji materiału sadzeniowego na późniejszą strukturę korzeni, parametry fizjologiczne i tempo wzrostu dębu szypułkowego (Quercus robur L.).
Badano drzewa w wieku 15–18 lat, które zostały odnowione za pomocą:
· bezpośredniego wysiewu żołędzi w terenie,
· sadzenia siewek z odkrytym systemem korzeniowym (po przycięciu korzeni),
· sadzenia siewek kontenerowych.
Analizy obejmowały:
· architekturę systemów korzeniowych (metodą georadarową),
· skład izotopowy (δ¹³C, δ¹⁸O, δ¹⁵N) oraz zawartość azotu i chlorofilu w liściach
· przyrost pierśnicowego pola przekroju (BAI) oraz δ¹³C w słojach rocznych.
Wyniki
Dęby z siewu bezpośredniego wytworzyły więcej korzeni głębiej położonych niż dęby uzyskane z pozostałych sposobów produkcji materiału sadzeniowego. Niższe wartości δ¹⁸O oraz wyższy przyrost drewna, świadczą o lepszym dostępie do wody i większej odporności na suszę.
Dęby uzyskane z sadzonek z odkrytym systemem korzeniem bądź z kontenerów (na jednej z powierzchni) miały płycej zlokalizowane korzenie i wykazywały gorsze parametry przyrostu. Bardziej ujemne wartości δ15N w liściach dębów o płytkich korzeniach również wskazują na większy stres wynikający z niedoboru wodny.
Różnice te były trwałe i obserwowalne po niemal dwóch dekadach od momentu posadzenia.
Wnioski autorów wskazują, że metoda produkcji materiału sadzeniowego i sposób odnawiania lasu ma trwały wpływ na fizjologię i wzrost dębów, a promowanie metod umożliwiających rozwój głębokiego systemu korzeniowego (np. wysiew żołędzi lub stosowanie nowoczesnych kaset kontenerowy) może zwiększyć odporność przyszłych drzewostanów na zmiany klimatu.
Autorzy publikacji reprezentują następujące jednostki naukowe: Katedrę Hodowli Lasu oraz Katedrę Inżynierii Leśnej na Wydziale Leśnym i Technologii Drewna, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu; Instytut Dendrologii PAN; Wydział Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Grupo de Investigación “Functioning of Forest Systems in a Changing Environment” (FORESCENT), Universidad Politécnica de Madrid.
Źródło: Zadworny M., Kurowska E.E., Ufnalski K., Hauke-Kowalska M., Kościelniak-Wawro P., Glazińska P., Czerniak A., Jagodziński A.M., Mucha J., Rodríguez-Calcerrada J. (2025). Regenerating oak trees with different techniques has long-lasting legacy effects on root development, stem growth and plant physiology. Tree Physiology, Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/treephys/tpaf095
Praca ukazała się w czasopiśmie Tree Physiology.
Tree Physiology to międzynarodowe recenzowane czasopismo naukowe wydawane przez Oxford University Press, specjalizujące się w badaniach nad fizjologią drzew i ekofizjologią leśną. Publikuje artykuły badawcze, przeglądowe i krótkie komunikaty dotyczące m.in. adaptacji drzew do stresów środowiskowych, funkcjonowania systemów korzeniowych, procesów wzrostu oraz wpływu zmian klimatu na lasy. Czasopismo jest indeksowane w Scopus i Web of Science, a jego Impact Factor w 2024 roku wyniósł 3,7, co czyni je jednym z wiodących periodyków w tej dziedzinie.